باید اساس و ریشه برتری را در اموری جست که با نفس و روح انسانی اتحاد و آمیختگی داشته باشد، و به عبارت دیگر از واقعیت و حقیقت انسان که روح اوست، سرچشمه بگیرد و هرگز مال و ثروت، نژاد و رنگ، مقام و منصب مادی، داشتن فرزند و انتساب به اقوام و شخصیت ها که از حقیقت و شخصیت انسان، دور و جدا هستند، نمی توانند در شخصیت و برتری انسان، اثر بگذارند.
آری، صفات فاضله و ملکات عالی انسانی و سجایای اخلاقی، مانند صداقت، عاطفه، کرم و نوع دوستی و یا دانش و معرفت که با حقیقت انسان و روح او، اتحاد و آمیزش یافته، می توانند محور برتری و ملاک فضیلت باشند؛ زیرا بر اثر یگانگی و اتحادی که با انسان دارند، در انسانیت و شخصیت معنوی او اثر بارزی می گذارند؛ ولی تمام این صفات بارز انسانی به تنهایی و بدون صفت تقوا و پرهیزگاری، که حقیقت آن، مراعات حقوق خدا و مردم است، نمی توانند در شخصیت انسان آثار نیکویی بگذارند؛ زیرا هر یک از صفات عالی انسانی، در صورتی مایه افتخار است که در پرتو آن، حقوق خدا و مردم پایمال نگردد، و در غیر این صورت، نه تنها مایه افتخار نیست، بلکه تجاوز و رذیله محسوب خواهد شد.
نظام اخلاقی اسلام (تفسیر سوره حجرات)
حضرت آیه الله جعفر سبحانی
1. امام جواد علیه السلام : اگر کسی تقوا را پیشه خود ساخت خداوند او را از آن چه را که انتظار ندارد محافظت خواهد کرد.
بحارالانوار ، ج 78 ، ص 360
2. امام کاظم علیه السلام : با نفس خود جهاد کن و از هوس های شیطانی نجاتش بده.
بحارالانوار ، ج 78 ، ص 315
3. رسول اکرم : جایی که مردم از اذیت و آزار تو در امام نیستند تو چگونه خود را متقی و پرهیزگار می دانی ؟!
الشهاب فی الحکم و الآداب ، ص 54
4. امام باقر علیه السلام : هیچ قدرت و نیرویی بالاتر از غلبه بر هوای نفس نیست.
بحارالانوار ، ج 78 ، ص 165
5. امام علی علیه السلام : ناتـوان ترین مردم آن کسـی است که بـه اصلاح نقائص خود قادر باشد ولی بدان اقدام ننماید.
مستدرک الوسائل ، ج2 ، ص 310
6. امام سجاد علیه السلام : تا می توانی از کار بد دست بردار، هرچند همه تو را عامل آن کار بد بدانند.
بحارالانوار ، ج 78 ، ص 161
7. امام جواد علیه السلام : هر کس مطیع هوای نفس خود باشد دشمن خویش را به آرزویش رسانده است!
سفینة البحار ، ج 2 ، ص 728
8. امام سجاد علیه السلام : هیچ ظلمـی بدتـر از پیروی از هوی و هوس نیست.
بحارالانوار ، ج 78 ، ص 165
9. رسول اکرم : تقوا مرکب راهواری است که پرهیزکاران بر آن نشسته اند و آن ها را به سوی بهشت رهنمون می باشد.
المواعظ العددیه ، ص 2
شکوفه های سخن
حضرت آیه الله سید علی لواسانی