تقوا در اسلام به عنوان یک ارزش اصیل اخلاقی و هدف تشریع احکام معرفی شده است. از باب نمونه:
خدا در قرآن می فرمایید: ای مردم! پروردگارتان را که شما و کسانی را که قبل از شما بوده اند آفریده عبادت کنید شاید با تقوا شوید1.
و می فرماید: روزه بر شما واجب شده چنانچه بر کسانیکه قبل از شما به خدا می رسد بوده اند نیز واجب بود، شاید باتقوا شوید2.
و می فرماید: گوشت و خون قربانی ها به خدا نمی رسد لیکن تقوای شما به خدا می رسد3.
و می فرماید: و برای آخرت زاد و توشه بر دارید و بهترین توشه ها تقواست4.
چنانکه ملاحظه می فرمایید هدف تشریع بعضی عبادتها، بلکه اصل عبادت این بوده که مردم با انجام آن اعمال با تقوا شوند. بلکه تقوا در نظر اسلام آنقدر اهمیت دارد که به عنوان ملاک قبول سایر اعمال معرفی شده است، بطوریکه عمل بدون تقوا مردود و بدون فایده می باشد.
در قرآن می فرماید: خدا ( عملهای نیک را ) فقط از متقین قبول می کند5.
1. رسول خدا صلی الله علیه و آله به ابوذر فرمود: در تحصیل تقوا بیشتر از خود عمل، کوشش کن، زیرا هیچ عملی که با تقوا باشد کوچک نیست، و چگونه کوچک شمره می شود چیزی که مورد قبول خدا واقع شده است. در صورتیکه قرآن می فرماید: خدا فقط از متقین قبول می کند6.
2. حضرت صادق علیه السلام فرمود: گریه های آنها تو را فریب ندهد، زیرا تقوا فقط در قلب است7.
چنانکه ملاحظه فرمودید، تقوا در قرآن و احادیث به عنوان یک ارزش اصیل و بهترین توشه آخرت و مهمتیرن داروی شفا بخش بیماری های قلبی و بزگترین وسیله تزکیه و تذهیب نفس معرفی شده است. در اهمیت آن همین بس که هدف تشریع و جعل احکام قوانین شرع قرار گرفته است.
1. بقره / 21.
2. بقره / 183.
3. حج / 38.
4. بقره / 197.
5. مائده / 27.
6. بحارالانوار ، ج 77 ، ص 89.
7. بحارالانوار ، ج 70 ، ص 286.
بنابراین، گوشه گیری و عدم قبول مسئولیت های اجتماعی را نه تنها نمی توان از علائم تقوا شمرد بلکه در بعضی موارد بر خلاف تقوا است. در اسلام رهبانیت و گوشه گیری نیست. اسلام، انسان را برای فرار از گناه به انزوا و ترک مشاغل دنیوی سفارش نمی کند، بلکه از او می خواهد که مسئولیت ها را بپذیرد، در امور اجتماعی شرکت کند و در عین حال به وسیله تقوا نفس خویش را مهار و کنترل کند و از انحراف و گناه باز دارد.
اسلام نمی گوید: ریاست و مقام مشروع را نپذیر، بلکه می گوید بپذیر ولی برای رضای خدا به بندگان خدمت کن و بنده ی جاه و مقام نباش، جاه و مقام را وسیله نیل به شهوت ها و هوس های نفسانی قرار مده و از جاده حق منحرف مشو.
اسلام نمی گوید: برای نیل به تقوا دست از کار و کسب بردار و در طلب روزی حلال تلاش مکن، بلکه می گوید: اسیر و بنده دنیا مشو.
اسلام نمی گوید: دنیا را ترک کن و برای عبادت در گوشه ای بنشین، بلکه می گوید: در دنیا زندگی کن و در آبادی آن بکوش، ولی اهل دنیا نباش و فریفته و دلباخته اش نشو، بلکه دنیا را در طریق سیر و صعود الی الله قرار بده. این است مقصود از تقوا که در اسلام به عنوان بهترین ارزش ها و خصلت ها معرفی شده است.